Hababam Sınıfı’nın yazarı Rıfat Ilgaz’ın 29’uncu ölüm yıldönümü

Rıfat Ilgaz 29 sene evvel ortamızdan ayrıldı. Kendisini sevgi ve hürmetle anıyoruz. Rıfat Ilgaz denilince hepimizin aklına kült yapıtı Hababam Sınıfı gelir. Roman, daha sonra sinemaya uyarlanarak milyonlarca seyirciye ulaştı. Gerçekten günümüzde bile televizyonda gördüğümüzde birinci kez izliyormuşuz üzere izleriz Hababam Sınıfı’nı…

Usta yazara dair bazı notlar…

Tam adı Mehmet Rıfat Ilgaz olan usta yazar, 7 Mayıs 1911’de Kastamonu’da dünyaya geldi. İlk ve orta okul eğitimini Kastamonu’da tamamlayan Rıfat Ilgaz, yatılı olarak tahsil gördüğü Muallim Mektebi’nden 1930 yılında mezun oldu.

Şiir yazmaya öğrencilik yıllarında başlayan Ilgaz, 1936’da Gazi Eğitim Enstitüsünde edebiyat eğitimi de alarak, 6 yıl müddetle Gerede, Akçakoca, Gümüşova’da ilkokul öğretmenliği yaptı.

Ilgaz, daha sonra İstanbul’a tayin olarak Karagümrük Ortaokulunda ve Nişantaşı Lisesinde Türkçe öğretmeni olarak vazife yaptı.

Edebi hayatı…

İlk şiiri Sevgilimin Mezarında’yı 15 yaşında kaleme alan Ilgaz’ın yapıtları 1940’da Çığır,  Oluş, Ulus, Güneş, Yücel, Varlık, Hamle ve Yeni İnsanlık gibi birçok dergide yayımlandı.

Felsefe eğitimi de alan Ilgaz, yine 1940’lı yıllarda Hasan Tanrıkut, Sabahattin Kudret Aksal, Salah Birsel’le tanıştı. Ömer Faruk Toprak ile 1942’de “Yürüyüş Dergisi”ni çıkaran Ilgaz, bu mecmuada Orhan Kemal, Sait Faik Abasıyanık, Cahit Irgat, İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, Nazım Hikmet üzere şairlerle birlikte çalıştı.

Rıfat Ilgaz’ın ilk şiir kitabı Yarenlik ise 1943’te edebiyatseverlerle buluşurken, 1944’te yazdığı Sınıf adlı şiir kitabından dolayı 6 ay hapis cezası aldı. Serbest bırakıldıktan sonra da öğretmenlik yapmaya devam etmek isteyen Ilgaz, çeşitli nedenlerden dolayı 1946’da öğretmenlikten ayrıldı ve gazetecilik yapmaya başladı.

Toplumcu gerçekçi yazar

Yazılarında ve hayatında toplumcu gerçekçi bir çizgi devam ettirmeye çalışan Ilgaz’ın 1953’te yazdığı Devam isimli kitabı da toplatıldı. Yazıları ve şiirleri nedeniyle kovuşturmaya tabi tutulan Ilgaz, yaklaşık 5 buçuk yıl mahkumiyet alsa da hem hastalığından ötürü hem af kapsamına girdiği için cezasının bir kısmını yattı.

Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin ve Esat Adil üzere isimlerle Gerçek Gazetesi’ni, sonrasında ise Yığın Dergisi’ni çıkarırken, Markopaşa isimli mizah mecmuasında de yazı işleri müdürlüğü yaptı.

Necati Sözen’in sahibi olduğu Adembaba dergisinde 1952’de yazmaya başlayan usta muharrir, o devirde tanınan olan Dolmuş, Külah ve Taş üzere mizah mecmualarında yazıları yayınlandı.

Kült eser: Hababam Sınıfı

Ilgaz, tıpkı vakitte 1952-1960 yılları ortasında Tan gazetesinde düzeltmen, dizgici ve röportaj muharriri olarak çalıştı. Daha sonra Dolmuş Dergisi’nde Stepne takma adıyla Hababam Sınıfı, Bizim Koğuş ve Don Kişot eserlerini dizi olarak yayınladı.

Asıl ününü, 1959’da Türkiye’deki eğitim sistemini eleştirmek amacıyla hazırladığı Hababam Sınıfı adlı kitapla kazanan Rıfat Ilgaz’ın bu romanı 1966’da oyunlaştırılarak Ulvi Uraz Tiyatro Topluluğu tarafından sahnelendi.

Sinemaya uyarlandı

Aynı oyun yine 1969’da İstanbul Tiyatrosu’nda sahneye koyuldu ve Ertem Eğilmez’in direktörlüğünde 1975 yılında beyaz perdeye aktarıldı.

Vatan, Demokrat İzmir, Yeni Gün, Yeni Ulus gazeteleri ile Akbaba mecmuasında de yazılar yazan Ilgaz, sonra Sınıf Yayınları’nı kurdu ve kendi kitaplarını buradan yayımladı. Basın Şeref Kartı’nı ise 1970’de alan Ilgaz, 1974’te emekli oldu ve doğum yeri olan Cide’ye yerleşti.

Bol ödüllü yazar

12 Eylül 1980 darbesinde de gözaltına alınan Ilgaz, Yıldız Karayel adlı eseriyle 1982’de Madaralı Roman ve Orhan Kemal Roman mükafatlarını, Ocak Katırı Alagöz ile de 1987’de Ömer Faruk Toprak Şiir ödülünü aldı.

Ömrü boyunca roman, hikaye, anı, tiyatro ve çocuk şiirleri alanında birçok eser veren Rıfat Ilgaz, 7 Temmuz 1993’te İstanbul’da vefat etti, Zincirlikuyu mezarlığına defnedildi.

Yorum yapın